Jæja í gær var sorgardagur í stjórnmálasögu
heimsins er Boris Jeltsín lést eftir að hafa fengið
hjartaáfall en hann átti æðilitríkan feril sem
stjórnmálamaður bæði í stjórn sem stjórnarandstöður. En
hann leiddi Sovétríkinn útúr Mikilli efnahagskreppu og gerði
landið að lýðræðisríki sem enn er í mótunn. Ætla ég mér
að birta stutt yfirgrip yfir sögu hans í rússneskum stjórn
málum hér.
1985
24. desember útnefndi Mikhaíl Gorbatsjov, þáverandi leiðtogi
Sovétríkjanna, Jeltsín aðalritara kommúnistaflokks Moskvu.
1986
Í febrúar var Jeltsín skipaður í stjórnarnefnd sovéska
kommúnistaflokksins.
1987
11. nóvember var Jeltsín rekinn úr embætti aðalritara
kommúnistaflokks Moskvu eftir að hann gagnrýndi Gorbatsjov.
1988
17. febrúar var Jeltsín vikið úr stjórnarnefnd Sovétríkjanna og
missti ráðherraembætti í maí.
1989
Jeltsín snýr aftur á hið pólitíska svið og er kosinn á sovéska
þingið með 89,4% atkvæða. Á þinginu verður hann leiðtogi
„lýðræðislegu stjórnarandastöðunnar."
1990
12. júní var Jeltsín kjörinn forseti sovéska þingsins. Í júlí sagði
hann sig úr sovéska kommúnistaflokknum á 28. þingi flokksins.
1991
Jeltsín var 12. júní kjörinn forseti Rússneska sambandsríkisins með
57,4% atkvæða.
Eftir að harðlínumenn reyndu að steypa
Gorbatsjov af stóli í ágúst fór Jeltsín fyrir mótmælaaðgerðum
almennings gegn valdaræningjunum utan við rússneska þinghúsið í
Moskvu.
6. nóvember fyrirskipaði Jeltsín, að
kommúnistaflokkurinn yrði leystur upp á rússnesku landssvæði.
8. desember lýstu Jeltsín og forsetar Úkraínu
og Hvíta-Rússlands yfir því að Sovétríkin hefðu verið leyst
upp.
1992
Eftir að Gorbatsjov sagði af sér í janúar hóf Jeltsín umbætur á
efnahagskerfi Rússlands með það fyrir augum að koma á
markaðshagkerfi. Verðstöðvun er afnumin og einkavæðing
ríkisfyrirtækja hefst.
1993
Jeltsín leysti upp rússneska þingið í september sem leiddi til
uppreisnar stjórnarandstæðinga. 3.-4. október fyrirskipaði Jeltsín
að skotið yrði úr skriðdrekum á þinghúsið þar sem
stjórnarandstæðingar höfðu búið um sig. 12. desember var ný
stjórnarskrá samþykkt í þjóðaratkvæðagreiðslu og kosningar fóru í
kjölfarið fram.
1994
11. desember fyrirskipar Jeltsín hersveitum að
ráðast inn í Tétsjníu. Ófriðurinn þar hélt áfram næstu 18 mánuði og
tugir þúsunda létu lífið.
1995
Jeltsín fékk tvö hjartaáföll, í júlí og október og hann var frá
störfum í marga mánuði.
1996
Í júní fékk Jeltsín enn annað hjartaáfall, skömmu áður en síðari
umferð forsetakosninga í Rússlandi fór fram. Talsmenn Kremlar sögðu
aðeins að forsetinn hefði misst röddina. 3. júlí var Jeltsín
endurkjörinn forseti Rússlands með 53,8% atkvæða.
1997
Jeltsín ferðaðist í maí til Parísar til að skrifa undir samning við
NATO-ríki. Þar féllust Rússar með semingi á stækkun NATO.
Í október sama ár tilkynnti Jeltsín að hann
myndi ekki sækjast eftir endurkjöri.
1998
Efnahagskreppa steðjaði að Rússlandi eftir að gengi rúblunnar
lækkaði verulega. Vinsældir Jeltsíns dvínuðu verulega vegna
efnahagsþrenginga almennings og nýrra ásakana um spillingu
háttsettra embættismanna.
1999
Jeltsín skipaði Vladímír Pútín, þáverandi yfirmanna rússnesku
öryggisþjónustunnar, í embætti forsætisráðherra 9. ágúst og sagði
um leið að hann vildi að Pútín tæki við af sér.
31. desember tilkynnti Jeltsín í
sjónvarpsávarpi, að hann hefði sagt af sér embætti og Pútín hefði
tekið við.